عباس اقبال آشتيانى
مقدمه 28
تاريخ مغول ( از حمله چنگيز تا تشكيل دولت تيمورى ) ( فارسى )
در مغولستان غربى در قسمت شمالى كوهستانهاى قراقروم نخستين شهر باستانى قراقروم در كنار نهر اورخون وسيلهء خان اويغور به نام « بوقو خان » بنا گرديده بود كه مركز دولت اويغورها بوده و اردوباليق ( شهر اردو ) هم ناميده مىشد . اين شهر تا قرن دهم ميلادى پايتخت دولت اويغور بوده و آن را « قارابالقاسون » يعنى قراشهر يا شهر بزرگ لقب داده بودند . خرابههاى اين شهر باستانى را هم - اكنون مغولها خاراخروم مىگويند - يعنى حصار بزرگ . 32 در 60 كيلومترى خرابه و حصارهاى قراقروم اويغورها ، شهر ديگرى بدين نام در سال 1234 ميلادى به فرمان چنگيز خان بنا گرديد . حصارهاى آن را چينيها ساخته بودند . اين شهر مركز و پايتخت سلاطين مغول بوده و بزرگترين شهر مغولستان محسوب مىشد . 33 4 - قراقوم - ( شنزار بزرگ ، ريگستان پهناور ) صحراى شنى بزرگ ، بدون آبوعلف واقع در تركستان در حوالى درياچهء خوارزم و سيحون كه دشت و تپههاى شنى آن 000 ، 400 كيلومتر مربع مساحت تقريبى را اشغال كرده است . صحراى شنى ديگرى هم بدين نام بين خوارزم و مرو وجود دارد . تركها شن را قوم مىنامند . قراقروم شنزار بزرگ معنى مىدهد . به اين نوع دشتهاى شنى قراتقير Kara Takir و قزلتقير هم مىگويند . و امبرى در سفرنامهء خود از دشتهاى شنى بىآبوعلف ( قزلتقير ) سرگذشتها نوشته است . 34 5 - قراآمد - ( ديار بكريه ) ديار بكريه نام جغرافيايى اسلامى است مانند : ديار ربيعه ، ديار مضر ، ديار بكريه . در تاريخهاى قديمى تركان اين شهر باستانى و مركز مهم نظامى را كه قبل از اسلام آمد نام داشت ، قراآمد نوشتهاند . 6 - قراقشلاق - دشت ساحلى و قشلاق بزرگى است كه تمامى شرق جلگه سلماس را فراگرفته و از دامنهء كوههاى تمر و خانتختى تا نزديكىهاى كوه شكريازى امتداد يافته است . ناحيه شمال غربى درياچهء اروميه را اين قشلاق تشكيل داده و دهات بخش لكستان سلماس در اين دشت واقع شده است . نظير اصطلاح قراقشلاق ، قزلقشلاق هم در بخش مربوطه معرفى خواهد شد . 7 - قرادنيز - ( درياى كبير ) پيترو دولاواله در سفرنامهء خود درياى سياه را درياى كبير نوشته و مترجم فارسى آن كتاب در ذيل صفحهء 70 چنين توضيح